Kluczowe mechanizmy tworzenia angażujących aplikacji opierają się na połączeniu wiedzy o psychologicznym działaniu ludzkiego mózgu, zwłaszcza układu nagrody, oraz specjalnie zaprojektowanych rozwiązań technologicznych.
Celem projektantów jest maksymalizacja zaangażowania użytkowników oraz czasu spędzonego na przeglądaniu treści, często wykorzystując naszą wrodzoną psychologiczną skłonność do zmiennych nagród.
Oto kluczowe mechanizmy tworzenia angażujących aplikacji:
1. Wykorzystanie Układu Nagrody w Mózgu
Aplikacje są projektowane tak, aby „włamywać się” do podstawowych mechanizmów układu nagrody w mózgu. System ten nagradza nas wyrzutami dopaminy – neuroprzekaźnika (potocznie zwanego „hormonem szczęścia”), który jest naszym „silnikiem” i motorem działania.
Dwa główne aspekty psychologiczne, które ten system wykorzystuje to:
- „Coś nowego” (Nowość): Ludzki mózg jest ewolucyjnie przygotowany do ciągłego zdobywania nowych informacji. Pojawienie się nowego obrazu na ekranie telefonu wywołuje uwolnienie dopaminy, co sprawia, że chcemy klikać i przenosić się dalej.
- „Być może” (Niepewność wyniku): Nic bardziej nie „nakręca” ośrodka przyjemności niż poczucie, że coś może się wydarzyć (nadzieja na osiągnięcie nagrody). Ten mechanizm jest wykorzystywany, gdy słyszymy sygnał przychodzącej wiadomości – poziom dopaminy często rośnie bardziej podczas oczekiwania (gdy słyszymy sygnał), niż gdy czytamy samą wiadomość. Ten mechanizm zwiększa nasz „apetyt na korzystanie z telefonu komórkowego”.
2. Technologiczne Rozwiązania Wzmacniające Zaangażowanie
Rozwiązania techniczne towarzyszące aplikacjom w smartfonach są celowo projektowane tak, abyśmy poświęcali jak najwięcej czasu temu, co widzimy na ekranie. Do kluczowych rozwiązań należą:
- Infinite Scrolling (Nieskończone przewijanie): Jest to technika ładowania treści na stronach internetowych, która pozwala użytkownikom przeglądać materiały bez konieczności klikania
w przyciski „następna strona”. Automatyczne wczytywanie kolejnych elementów w miarę przewijania w dół sprawia, że przeglądanie jest płynne, intuicyjne i zachęca do spędzania jak najwięcej czasu na stronie. Technika ta została zaprojektowana w 2006 roku przez informatyka Azę Raskina i jest używana do zwiększenia zaangażowania, zwłaszcza gdy użytkownicy przeglądają treści bez konkretnego celu.
- Powiadomienia (Notifications): Wizualne (maleńkie czerwone kropki lub numery) i dźwiękowe sygnały powiadomień mają bardzo duży wpływ na częstotliwość korzystania z telefonu. Powiadomienia sygnalizują „coś nowego” i tworzą poczucie napięcia, że pojawiła się sprawa niecierpiąca zwłoki. Ich „sporadyczna i nieprzewidywalna natura” jest zgodna z zasadą przerywanej nagrody (intermittent reward lub intermittent reinforcement), co podnosi ich atrakcyjność
i zwiększa nasze zaangażowanie. Producenci aplikacji celowo projektują powiadomienia (push notice) tak, aby ich dźwięk przypominał np. dźwięk przychodzącego SMS-a, co jest sposobem
na wykorzystanie naszej potrzeby interakcji społecznych.
- Wskaźnik pisania (Typing indicator): Informacja, że „ktoś do mnie pisze…” (np. trzy migające kropki), jest zapowiedzią nadchodzącego zdarzenia. Aktywuje on układ nagrody w mózgu, obiecując, że „być może” za chwilę na ekranie pojawi się ważna wiadomość, angażując naszą uwagę.
- Przycisk „Lubię to” (Like Button): Lajki (określane jako „cyfrowy cukierek”) dostarczają przyjemności i stanowią miernik społecznej aprobaty. Twórcy mediów społecznościowych wykorzystują fakt, że mózg uwielbia niepewne wyniki, kreując efekt zaskoczenia (sprawdzanie, czy dostaliśmy kolejnego lajka), co skłania użytkowników do ciągłego sięgania po telefon.
3. Rola Algorytmów
Twórcy aplikacji umiejętnie wykorzystują wiedzę o działaniu układu nagrody,
a algorytmy analizują zachowanie i preferencje użytkowników, selekcjonując treści, co zapewnia, że zawsze pojawi się coś, co nas zainteresuje i zatrzyma naszą uwagę na dłużej. Algorytmy szybko „otaczają” nas treściami odpowiadającymi naszym zainteresowaniom, dając szybkie zaspokojenie
i poczucie przyjemności.
streszczenie: NotebookLM
źródło: Magdalena Hodalska, Łukasz Buksa, Przewinięci. Smartfon w polskiej codzienności. Przeglądanie telefonu w świetle badań empirycznych.
właściwie zadane pytanie: Agata Baj
sketchnotka: Agata Baj