Jak uczyć, aby nauczyć?

By AgataBaj, Styczeń 24, 2015

Jak uczyć, aby nauczyć?
O uczeniu się dorosłych słów kilka
oraz
o Modelu Czterech Faz Kompetencji
Czy dam
sobie radę?
 
Bardzo często dorosły uczący się bagatelizuje wiedzę, że
każda umiejętność wymaga czasu by ją poznać, czasu by ją ćwiczyć i jeszcze raz
czasu by ją doskonalić. Nie pamiętamy już, że umiejętność chodzenia poprzedzona
była tysiącami upadków, a jazda na rowerze nie od razu szła nam idealnie. Za to
często, zabierając się za naukę nowej umiejętności, mamy w głowie przekonania
na temat swoich zdolności np. takie: „w moim wieku to trudno się czegoś nauczyć”
lub sugerujemy się doświadczeniami bliskich nam osób „Małgośka dziewięć razy
zdawała i wciąż jeszcze nie ma tego prawa jazdy”. Jedną z przyczyn
niepotrzebnego stresu uczącego się może być niepokój wyrażający się w
pytaniach: „czy dam sobie radę?”, „czy będę dobry i szybko zapamiętam, co trzeba
robić?”. Źródłem stresu może też być nierealistyczne oczekiwanie niemal
natychmiastowego opanowanie nowej umiejętności, bez dania sobie czasu na
pomyłki i błędy.
W takich sytuacjach zadaniem szkoleniowca jest rozpoznanie
obaw kursanta oraz realistyczne przedstawienie sytuacji uczenia się nowych
umiejętności. Pomocnym w tym wypadku okazać się może model psychologiczny
opisany jako Cztery Etapy Poznawania Nowych Umiejętności stworzony przez Noela
Burcha[1], obecnie
częściej nazywany modelem Czterech Faz Kompetencji.
Etap[2] NN
czyli, nieświadomej niekompetencji jest błogim stanem, gdy nie wiem, czego nie potrafię. Nie wiemy, że czegoś nie umiemy i nie
potrafimy rozpoznać swoich braków. Gdy nasza niewiedza zostanie nam
uświadomiona, mamy dwa wyjścia, albo uznamy, że warto nauczyć się nowej rzeczy,
albo uznamy, że nie jest to ważne, użyteczne dla nas osobiście. W tym miejscu
jednostka sama musi zdecydować czego chce i tu przechodzimy do kolejnego etapu.
 Cztery Etapy
Poznawania Nowych Umiejętności Noela Burcha
ŚN – świadoma niekompetencja jest to moment, w którym wiem, czego nie potrafię i chcę się nauczyć.
Nie wiem jak coś zrobić, ale chcę wiedzieć. Nowa wiedza, nowe umiejętności mają
wartość dla uczącego się, widzi on sens i cel w wysiłku, który go czeka. Nieodłącznym
elementem tego etapu poznawania nowych umiejętności jest popełnianie błędów.
Kolejny etap to ŚK – świadoma kompetencja, wiem w jaki sposób coś robię, świadomie
kontroluję proces
. Wiemy już o co chodzi, jak coś trzeba wykonać, lecz
robimy to z dużym namysłem, zastanawiając się nad każdym kolejnym krokiem,
popełniając jeszcze błędy, zapominając o czymś. Tutaj każdy element wymaga
pełnej koncentracji.
Widać to na przykładzie małego dziecka, które dopiero co
nauczyło się pisać własne imię i z językiem na brodzie, w pełnym skupieniu
kreśli koślawe litery określające tak ważną dla niego informację kim jest.
O ile w poprzedniej ćwiartce ŚN mieliśmy silną motywację do
uczenia się, to teraz na etapie świadomej kompetencji (ŚK) łatwo możemy się
zniechęcić i zaniechać działań. Tu bardzo przydaję się wsparcie i zachęta
dobrego nauczyciele. Wiele osób w tym momencie rezygnuje, np. przestaje się
uczyć języka obcego, czy nie podchodzi do egzaminu końcowego, bo wciąż uznaje,
że nie jest się jeszcze w pełni gotowym.
W sytuacji uczenia się dorosłych szkoleniowiec ma do
czynienia z uczącym się tylko podczas dwóch etapów tego procesu. Wtedy, gdy
zmotywowany dorosły chce posiąść nową umiejętność i nic jeszcze nie umie. I
wtedy, gdy poznawane umiejętności wykonuje w sposób niezdarny a jego motywacja może
spadać.
Dla niektórych instruktorów może to
być źródłem frustracji, gdyż nie widzi on skończonych owoców swojej pracy, bo
etap nieświadomej kompetencji (NK) uczestnik kursu ma jeszcze przed sobą.
***
Jest to fragment tekstu, który powstał na warsztaty rozwijające kompetencje uczenia dla instruktorów nauki jazdy. Pozdrawiam przemiłą ekipę 🙂

 

[1]
Więcej na: http://www.governica.com/Cztery_fazy_kompetencji(09.12.2014)
[2] Plewka
Cz., Taraszkiewicz M. Uczymy się uczyć,
Szczecin 2010, s. 95-98

What do you think?

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *